Έλεγχος ενδοφθάλμιας πίεσης

Ο έλεγχος της ενδοφθάλμιας πίεσης αποτελεί μια από τις σημαντικότερες προληπτικές εξετάσεις στην οφθαλμολογία, καθώς βοηθά στην έγκαιρη διάγνωση και παρακολούθηση του γλαυκώματος – μιας χρόνιας πάθησης που μπορεί να προκαλέσει μη αναστρέψιμη βλάβη στο οπτικό νεύρο και απώλεια όρασης, εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Η ενδοφθάλμια πίεση είναι η πίεση που ασκεί το υδατοειδές υγρό μέσα στο μάτι, ένα διαυγές υγρό που θρέφει τις εσωτερικές δομές του οφθαλμού και διατηρεί το σχήμα του.

Η φυσιολογική τιμή της ενδοφθάλμιας πίεσης κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 10 και 21 mmHg. Τιμές πάνω από αυτό το εύρος μπορεί να υποδηλώνουν αυξημένο κίνδυνο για γλαύκωμα, αν και υπάρχουν περιπτώσεις όπου το γλαύκωμα μπορεί να αναπτυχθεί ακόμη και με φυσιολογικές πιέσεις (“γλαύκωμα φυσιολογικής πίεσης”). Γι’ αυτό, η αξιολόγηση της πίεσης γίνεται πάντα σε συνδυασμό με άλλες εξετάσεις, όπως η βυθοσκόπηση, η οπτική τομογραφία (OCT) του οπτικού νεύρου και το οπτικό πεδίο.

Η μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης είναι μια απλή, γρήγορη και ανώδυνη διαδικασία. Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι, με πιο διαδεδομένη την τονομέτρηση με επιπέδωση (Goldmann), που θεωρείται ο «χρυσός κανόνας» στη μέτρηση της πίεσης. Η μέθοδος αυτή πραγματοποιείται με τη χρήση ειδικού τονομέτρου που προσαρτάται στη σχισμοειδή λυχνία, αφού πρώτα χορηγηθεί αναισθητικό κολλύριο και φλουορεσεΐνη. Εναλλακτικά, μπορεί να χρησιμοποιηθεί τονομέτρηση αέρα (non-contact tonometry), κατά την οποία ο ασθενής δέχεται έναν ελαφρύ παλμό αέρα στο μάτι χωρίς να απαιτείται επαφή, κάτι που καθιστά τη διαδικασία ιδιαίτερα άνετη και κατάλληλη για μαζικό προληπτικό έλεγχο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να προτείνει 24ωρη καμπύλη ενδοφθάλμιας πίεσης, δηλαδή μετρήσεις σε διαφορετικές ώρες της ημέρας, καθώς η πίεση ενδέχεται να παρουσιάζει διακυμάνσεις που δεν είναι πάντα εμφανείς σε μία μόνο μέτρηση. Παράλληλα, σημαντικό ρόλο στη σωστή εκτίμηση της πίεσης παίζει το πάχος του κερατοειδούς (παχυμετρία), αφού ένας πολύ λεπτός ή πολύ παχύς κερατοειδής μπορεί να επηρεάσει τα αποτελέσματα.

Ο τακτικός έλεγχος της ενδοφθάλμιας πίεσης είναι απαραίτητος για όλους, ιδιαίτερα όμως για άτομα άνω των 40 ετών, όσους έχουν οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος, σακχαρώδη διαβήτη, υψηλή μυωπία ή λαμβάνουν μακροχρόνια κορτιζονούχα φάρμακα. Η πρώιμη διάγνωση είναι καθοριστική, καθώς το γλαύκωμα δεν δίνει συνήθως συμπτώματα στα αρχικά στάδια και η απώλεια όρασης είναι σταδιακή και μη αναστρέψιμη.