Θεραπεία ξηροφθαλμίας

Η ξηροφθαλμία αποτελεί μία από τις πιο συχνές οφθαλμικές παθήσεις της σύγχρονης εποχής. Πρόκειται για διαταραχή της σταθερότητας του δακρυϊκού φιλμ, που καλύπτει την επιφάνεια του ματιού, με αποτέλεσμα ανεπαρκή ύγρανση και προστασία του κερατοειδούς και του επιπεφυκότα. Η πάθηση προκαλεί δυσφορία, ερεθισμό, θολή όραση και, σε πιο προχωρημένα στάδια, μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονές ή βλάβες του κερατοειδούς.

Τα αιτία της ξηροφθαλμίας είναι πολλαπλά. Συχνά συνδέεται με τη γήρανση, την ορμονική ανισορροπία, τη μακροχρόνια χρήση ηλεκτρονικών συσκευών, την παρατεταμένη εργασία σε κλιματιζόμενους ή ξηρούς χώρους, τη χρήση φακών επαφής ή ορισμένων φαρμάκων (όπως αντικαταθλιπτικά και αντιισταμινικά). Επιπλέον, ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα, όπως το σύνδρομο Sjögren, σχετίζονται άμεσα με μειωμένη παραγωγή δακρύων.

Η διάγνωση της ξηροφθαλμίας γίνεται από τον οφθαλμίατρο μέσω ειδικών εξετάσεων, όπως το τεστ Schirmer, που μετρά την ποσότητα δακρύων, και η εξέταση με φλουορεσκείνη, που αξιολογεί την ποιότητα και τη σταθερότητα του δακρυϊκού φιλμ. Η ακριβής διάγνωση βοηθά να καθοριστεί εάν πρόκειται για μειωμένη παραγωγή δακρύων ή αυξημένη εξάτμιση, ώστε να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία.

Η θεραπευτική αντιμετώπιση της ξηροφθαλμίας στοχεύει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και στην αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας του δακρυϊκού φιλμ. Περιλαμβάνει συνδυασμό φαρμακευτικών και υποστηρικτικών μέτρων, ανάλογα με τη βαρύτητα της κατάστασης.

1. Τεχνητά δάκρυα:
   Αποτελούν την πιο συχνή και άμεση μορφή ανακούφισης. Διατίθενται σε μορφή κολλυρίων ή gel και βοηθούν στην ενυδάτωση της οφθαλμικής επιφάνειας. Υπάρχουν σκευάσματα χωρίς συντηρητικά, κατάλληλα για συχνή χρήση, τα οποία μειώνουν τον κίνδυνο ερεθισμού.

2. Αντιφλεγμονώδη και ανοσορρυθμιστικά φάρμακα:
   Σε χρόνιες ή σοβαρές περιπτώσεις, ο οφθαλμίατρος μπορεί να συνταγογραφήσει κολλύρια με κυκλοσπορίνη ή λιφιτεγκραστ, τα οποία μειώνουν τη φλεγμονή στους δακρυϊκούς αδένες και ενισχύουν την παραγωγή δακρύων. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται βραχυπρόθεσμα κορτικοστεροειδή κολλύρια για ταχύτερη ανακούφιση.

3. Αποκλεισμός δακρυϊκών πόρων:
   Όταν η φυσική παραγωγή δακρύων είναι χαμηλή, ο γιατρός μπορεί να εφαρμόσει μικρούς αποφρακτήρες (plugs) στους δακρυϊκούς πόρους, ώστε να εμποδιστεί η αποχέτευση των δακρύων και να παραμείνουν περισσότερα στην επιφάνεια του ματιού.

4. Υποστηρικτικά μέτρα:
   Η τροποποίηση των συνηθειών παίζει καθοριστικό ρόλο. Συνιστάται τακτικά διαλείμματα κατά τη χρήση υπολογιστή, αποφυγή κλιματισμού και καπνού, επαρκής ενυδάτωση και χρήση υγραντήρων χώρου. Η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, όπως ψάρια και λιναρόσπορος, συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας των δακρύων.

5. Νεότερες θεραπείες:
   Η χρήση θερμών επιθεμάτων, φωτοθεραπείας (IPL) και ειδικών συσκευών για καθαρισμό των βλεφαρικών αδένων προσφέρει σημαντική ανακούφιση σε περιπτώσεις ξηροφθαλμίας λόγω δυσλειτουργίας των μεϊβομιανών αδένων.

Η ξηροφθαλμία είναι μία χρόνια πάθηση που απαιτεί συστηματική παρακολούθηση και εξατομικευμένη θεραπεία. Η συνεργασία του ασθενούς με τον οφθαλμίατρο είναι καθοριστική, ώστε να επιτευχθεί μακροχρόνια βελτίωση και πρόληψη επιπλοκών.