Το γλαύκωμα: μια σιωπηλή απειλή για την όραση
Το γλαύκωμα αποτελεί μία από τις συχνότερες και πιο ύπουλες οφθαλμικές παθήσεις, καθώς συνήθως εξελίσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα μέχρι να προκληθεί σημαντική βλάβη στο οπτικό νεύρο. Πρόκειται για μια ομάδα παθήσεων που χαρακτηρίζονται από αυξημένη πίεση μέσα στο μάτι ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, από βλάβη του οπτικού νεύρου ακόμη και με φυσιολογική ενδοφθάλμια πίεση. Εξαιτίας αυτής της «σιωπηλής» εξέλιξης, το γλαύκωμα θεωρείται μία από τις κυριότερες αιτίες μη αναστρέψιμης απώλειας όρασης παγκοσμίως.
Ο φυσιολογικός μηχανισμός του ματιού βασίζεται στη συνεχή παραγωγή και αποχέτευση ενός υγρού που ονομάζεται υδατοειδές. Όταν η αποχέτευση του υγρού δεν λειτουργεί σωστά, η πίεση μέσα στο μάτι αυξάνεται, ασκώντας προοδευτική πίεση στο οπτικό νεύρο. Με τον χρόνο, αυτή η πίεση μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη, οδηγώντας σε απώλεια του οπτικού πεδίου – συνήθως αρχικά στην περιφερική όραση.
Υπάρχουν διάφοροι τύποι γλαυκώματος, με πιο συχνό το χρόνιο γλαύκωμα ανοικτής γωνίας, το οποίο εξελίσσεται αργά και χωρίς πόνο. Σε αντίθεση, το οξύ γλαύκωμα κλειστής γωνίας εμφανίζεται απότομα, με έντονο πόνο στο μάτι, θολή όραση, πονοκέφαλο, ναυτία και ερυθρότητα. Αποτελεί επείγουσα κατάσταση που απαιτεί άμεση ιατρική παρέμβαση.
Παρότι συχνά δεν υπάρχουν πρώιμα συμπτώματα, υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες κινδύνου που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης γλαυκώματος. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η κληρονομικότητα, η προχωρημένη ηλικία, η υψηλή μυωπία, ο διαβήτης, η υπέρταση, η μακροχρόνια χρήση κορτιζόνης και ορισμένες ανατομικές ιδιαιτερότητες του ματιού. Άτομα που ανήκουν σε αυτές τις ομάδες θα πρέπει να εξετάζονται τακτικά, ακόμη κι αν δεν παρατηρούν προβλήματα στην όρασή τους.
Η διάγνωση του γλαυκώματος στηρίζεται σε έναν ολοκληρωμένο οφθαλμολογικό έλεγχο. Αυτός περιλαμβάνει μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης, έλεγχο του οπτικού νεύρου, εξέταση του οπτικού πεδίου και απεικονιστικές εξετάσεις όπως το OCT, που αξιολογούν το πάχος των νευρικών ινών. Η έγκαιρη διάγνωση είναι καθοριστική, καθώς οι βλάβες που έχει προκαλέσει το γλαύκωμα δεν μπορούν να αναστραφούν, αλλά η εξέλιξή του μπορεί να επιβραδυνθεί ή να σταματήσει.
Η αντιμετώπιση του γλαυκώματος εξαρτάται από τον τύπο και τη σοβαρότητα της πάθησης. Συνήθως ξεκινά με φαρμακευτικές οφθαλμικές σταγόνες που μειώνουν την ενδοφθάλμια πίεση. Σε περιπτώσεις που τα φάρμακα δεν επαρκούν, μπορεί να χρειαστεί θεραπεία με λέιζερ ή χειρουργική επέμβαση για τη βελτίωση της αποχέτευσης του υγρού. Η τακτική παρακολούθηση είναι απαραίτητη, ακόμη και όταν η πίεση ελέγχεται επιτυχώς, αφού το γλαύκωμα είναι μια χρόνια πάθηση.
Η πρόληψη, η ενημέρωση και ο τακτικός έλεγχος αποτελούν το κλειδί για την προστασία από το γλαύκωμα. Επειδή η όραση είναι ανεκτίμητη και οι βλάβες από το γλαύκωμα μη αναστρέψιμες, η έγκαιρη αξιολόγηση από οφθαλμίατρο μπορεί να σώσει σημαντικό μέρος της όρασης. Ένα απλό ετήσιο ραντεβού είναι αρκετό για να εντοπιστεί εγκαίρως αυτή η σιωπηλή αλλά επικίνδυνη πάθηση.